डोळ्यात सतत पाणी येण्याची कारणे, Nasolacrimal Duct Blockage आणि Endoscopic DCR Surgery कशी केली जाते, त्याचे फायदे व उपचार कोणाला आवश्यक असतो याबद्दल माहिती.

डोळ्यात सतत पाणी का येते? Nasolacrimal Duct Blockage आणि Endoscopic DCR Surgery

डोळ्यात वारंवार किंवा सतत पाणी येणे (Watering of Eyes / Epiphora) ही सामान्य तक्रार आहे. काही वेळा याचे कारण डोळ्यांची allergy किंवा irritation असू शकते; परंतु अनेक रुग्णांमध्ये अश्रू नाकात वाहून नेणाऱ्या Tear Drainage System मध्ये blockage असल्यामुळे डोळ्यात पाणी साचते.

याला Nasolacrimal Duct Obstruction (NLDO) असे म्हणतात.

अश्रू डोळ्यातून नाकात कसे जातात?

डोळ्यात तयार होणारे अश्रू छोट्या openings मधून (puncta) lacrimal canaliculi आणि lacrimal sac मध्ये जातात. तेथून Nasolacrimal Duct मार्फत नाकामध्ये drain होतात.

या मार्गामध्ये अडथळा निर्माण झाल्यास अश्रू नाकात व्यवस्थित drain होत नाहीत आणि ते डोळ्याच्या कडेने बाहेर येऊ लागतात.

यालाच Epiphora – डोळ्यातून सतत पाणी येणे म्हणतात.

डोळ्यात सतत पाणी येण्याची कारणे कोणती?

Watering of eyes ची अनेक कारणे असू शकतात:

• Nasolacrimal duct blockage
• Lacrimal sac किंवा tear drainage system मधील narrowing
• डोळ्यांची allergy किंवा irritation
• Dry eye मुळे reflex watering
• Eyelid position मधील समस्या
• Punctal narrowing
• काही रुग्णांमध्ये infection / chronic dacryocystitis

म्हणून प्रत्येक रुग्णाला DCR surgery आवश्यक असतेच असे नाही.

Nasolacrimal Duct Blockage ची लक्षणे

खालील लक्षणे असल्यास tear drainage obstruction चा विचार केला जाऊ शकतो:

• एका किंवा दोन्ही डोळ्यांत सतत पाणी येणे
• थंड हवा किंवा बाहेर गेल्यावर पाणी वाढणे
• डोळ्याच्या आतील कोपऱ्यात चिकट discharge
• वारंवार डोळे पुसण्याची गरज
• lacrimal sac infection / Dacryocystitis
• डोळ्याच्या आतील बाजूस सूज किंवा discomfort

Endoscopic DCR म्हणजे काय?

DCR म्हणजे Dacryocystorhinostomy.

Nasolacrimal duct मध्ये significant obstruction असल्यास, tear drainage साठी lacrimal sac आणि nasal cavity यांच्यामध्ये नवीन drainage opening तयार करणे हा DCR चा मुख्य उद्देश आहे.

Endoscopic DCR मध्ये हा मार्ग नाकाच्या आतून endoscope च्या मदतीने तयार केला जातो.

या पद्धतीमध्ये चेहऱ्यावर बाहेरून incision करण्याची आवश्यकता नसते.

Endoscopic DCR मध्ये काय केले जाते?

सोप्या भाषेत:

Blocked tear pathway → Endoscopic nasal approach → Lacrimal sac पर्यंत पोहोच → नवीन drainage opening → अश्रूंना नाकात जाण्यासाठी नवीन मार्ग

काही रुग्णांमध्ये healing दरम्यान drainage pathway खुला ठेवण्यासाठी silicone stent काही काळ ठेवला जाऊ शकतो. Stent ची आवश्यकता प्रत्येक रुग्णात सारखी नसते आणि निर्णय surgical findings व clinical situation नुसार घेतला जातो.

Endoscopic DCR चे फायदे

योग्य रुग्णांमध्ये Endoscopic DCR मुळे:

• डोळ्यातून सतत पाणी येण्याची समस्या कमी होऊ शकते
• Tear drainage सुधारू शकते
• चेहऱ्यावर बाहेरील surgical scar राहत नाही
• नाकाच्या आतून obstruction च्या भागापर्यंत पोहोचता येते
• Nasal endoscopy द्वारे postoperative opening चे निरीक्षण करता येते

मोठ्या clinical series मध्ये endoscopic DCR ने चांगले functional आणि anatomical success rates दाखवले आहेत. एका 1,083-case series मध्ये overall success 92.7% reported झाला.

Endoscopic DCR प्रत्येक रुग्णाला आवश्यक असते का?

नाही.

सतत डोळ्यात पाणी येत असल्यास प्रथम कारण शोधणे आवश्यक आहे. Eye examination, lacrimal drainage assessment आणि गरजेनुसार imaging किंवा इतर tests करून obstruction कुठे आहे हे निश्चित केले जाते.

कारण dry eye, allergy, eyelid problems किंवा functional epiphora असल्यास उपचार वेगळा असू शकतो.

DCR Surgery नंतर पाणी पूर्णपणे थांबेल का?

बहुतेक योग्य निवडलेल्या रुग्णांमध्ये लक्षणांमध्ये चांगली सुधारणा होऊ शकते; मात्र 100% हमी देता येत नाही.

Obstruction कुठे आहे, lacrimal sac ची स्थिती, पूर्वीची surgery, scarring आणि इतर anatomical factors यांचा परिणाम होऊ शकतो. काही रुग्णांमध्ये obstruction पुन्हा होऊ शकतो आणि revision procedure ची आवश्यकता लागू शकते. दीर्घकालीन अभ्यासांमध्ये endoscopic DCR नंतर चांगला टिकाऊ symptom relief दिसून आला आहे.

डोळ्यात सतत पाणी येत असेल तर काय करावे?

“माझे डोळे weak आहेत” किंवा “फक्त allergy आहे” असे स्वतःहून समजू नका.

जर एका डोळ्यात किंवा दोन्ही डोळ्यांत सतत पाणी येत असेल, विशेषतः discharge, swelling किंवा recurrent infection सोबत असेल, तर Ophthalmologist आणि आवश्यकतेनुसार ENT evaluation करून tear drainage system तपासणे योग्य आहे.

थोडक्यात

सतत डोळ्यात पाणी येण्यामागे Nasolacrimal Duct Blockage असू शकतो. अशा योग्य रुग्णांमध्ये Endoscopic DCR ही नाकातून केली जाणारी minimally invasive surgical technique असून tear drainage साठी नवीन मार्ग तयार करून watering कमी करण्यास मदत करू शकते.

डोळ्यात सतत पाणी येत असेल → कारण शोधा → योग्य diagnosis करा → मगच योग्य treatment निवडा.

Watering of eyes treatment Nashik, watery eyes treatment, Epiphora treatment, Nasolacrimal duct obstruction, blocked tear duct, Endoscopic DCR Nashik, Dacryocystorhinostomy Nashik, DCR surgery Nashik, tear duct surgery, eye watering specialist Nashik, ENT Specialist Nashik.